Blog Annegreet van Dijk: Afscheid nemen

Afscheid nemen van de kinderopvang op de drempel van grote veranderingen.

Op 5 juli jl. heb ik afscheid genomen als bestuurder van de Stichting Kinderopvang Amersfoort. In mijn afscheidsspeech*) heb ik geschiedenis geschetst en vooruitgeblikt. In het vooruitblikken heb ik aandacht gegeven aan de ontwikkeling van kindcentra.

Het is een bijzondere tijd voor zowel kinderopvang, als onderwijs en jeugdzorg. Alle sectoren maken transities door. We naderen het moment waarop we van al dan niet sterke samenwerking langzaam maar zeker doorgroeien naar structurele  integratie van deze voorzieningen in kindcentra voor 0 – 12 jarigen. Kindcentra passen in een moderne samenleving. Een samenleving die rekening houdt met de ontwikkelbehoeftes van kinderen en oog heeft voor de meervoudige taken van ouders met jonge kinderen. 

Ik zoom even wat dieper in op die meervoudige taken van ouders met jonge kinderen. Het is voor de meeste ouders ondertussen normaal dat ze arbeid en zorg combineren. Beide onderdelen van deze combinatie zijn in de afgelopen jaren echter drastisch gewijzigd. In toenemende mate wordt van burgers en dus ook van ouders van jonge kinderen verwacht dat ze naast de zorg voor hun kinderen ook een bijdrage leveren aan maatschappelijke zorg. Maatschappelijke zorg voor familie, vrienden en de buurt/wijk in de moderne participatiemaatschappij.

Als we naar de arbeidsomstandigheden van jonge ouders kijken, kunnen we constateren dat juist in de leeftijdscategorie waarin de meeste volwassenen kinderen krijgen het aantal vaste banen is afgenomen en vervangen is door flexibele arbeid en bijbehorende flexibele contracten. Ouders van jonge kinderen hebben steeds minder vaak arbeidsrelaties die hen van zekerheid en stabiliteit voorzien. Immers, als de arbeidstijden flexibel moeten worden ingevuld dan geldt dat ook voor de zorg voor jonge kinderen. Het houden van een goede balans in flexibiliteit vanwege arbeid en benodigde stabiliteit voor de ontwikkeling van kinderen staat behoorlijk onder druk in onze huidige samenleving. Het kan niet zo zijn dat deze druk alleen op de schouders van jonge ouders en hun kinderen rust. Kindcentra (2020) kunnen deze druk verlichten. Kindcentra kunnen  bijdragen aan de benodigde stabiliteit voor de ontwikkeling van kinderen. Dat kan echter alleen als ze ook daadwerkelijk worden ingericht met het oog op de behoeften van de samenleving en arbeid en zorg combinerende ouders.  

We zijn we er nog niet. Er is nog veel te sleutelen aan brede talentontwikkeling, doorlopende ontwikkellijnen en het ontschotten van alle voorzieningen die van betekenis zijn voor kinderen van 0-12 jaar. Daarbij mag, om reden hierboven geschetst, ook de klassieke opvangtaak niet worden vergeten: het voor ouders mogelijk maken om op een ontspannen wijze arbeid en zorg te combineren.

Echt helemaal ontschotten kan pas nadat het wettelijk mogelijk wordt gemaakt kinderopvang, onderwijs en kindnabije zorg vanuit één organisatie, onder één leiding en met een gemixt team van verschillende professionals aan te bieden. Zoals wordt verwoord in kindcentra 2020 een realistisch perspectief:
Kindcentra aansluitend aan het bevallingsverlof.
Kindcentra die financieel en geografisch toegankelijk zijn.
Kindcentra die rekening houden met flexibel gebruik en het toegangsrecht voor alle kinderen (vanwege flexibele arbeidsvraag) en daar stabiliteit van professionals en programma’s en dagritmes tegenover kunnen zetten.

Mijn oproep aan de politiek: maak de vorming van echte inclusieve kindcentra van 0–12 jaar mogelijk. Daar zit de samenleving wel degelijk op te wachten, zoals blijkt uit het ongelooflijk snel vollopen van dit soort nieuwe voorzieningen.

Annegreet van Dijk, oud lid regiegroep Kindcentra 2020 
September 2016

*) de volledige afscheidsspeech van Annegreet kun je hier downloaden.